تعریف سیستم2 - Define system2
ساعت ۱٠:٢٥ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱ خرداد ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: تجزیه و تحلیل سیستم ها ، کارشناسان سیستم
  1. سیستم ایده ای از یک مجموعه اجزای مرتبط با یکدیگر را بیان می کند که در قالب ها یا چارچوب هایی از سیسم های دیگر با قال های مربوط به خود جدا می شود.
  2. سیستم مجموعه ای از اجزاء است با روابط بین اجزاء و روابط بین صفات آنها
  3. سیستم عبارت است از یک مجموعه واحد متشکل از دو یا چند قسمت، جزء یا سیستم فرعی که به وسیله مرزهای شناخته شده از سیستم بزرگتر محیط خود جدا می شود.
  4. سیستم مجموعه ای از چیزها یا اجزا است که در یک رابطه منظم با یکدیگر کار می کنند. مانند سیستم اعصاب، سیستم هاضمه، سیست راه آهن و ...
  5. سیستم ترکیبی است از چندین جزء و قسمت که ممکن است به خاطر ماهیت اجزاء آن قابل لمس بوده و یا بر عکس از وجود رابطه علت و معلولی بین چندین عنصر و یا مفاهیم مختلف حکایت نماید.
  6. سیستم عبارت است از مجموعه واحد یا کل متشکلی از اجزای مربوط به یکدیگر می باشد.
  7. سیستم مجموعه ای است که از چندین جزو وابسته به یکدیگر تشکیل یافته است
  8. سیستم عبارت است از تعداد روش وابسته به یکدیگر که با اجرای روش های مزبور، قسمتی از هدف یک سازمان تامین می شود
  9. نظام یا سیستم، مجموعه ای از اجزا است که با ارتباط و همبستگی متقابل، مجموعه واحدی تشکیل می دهد و نقش معینی را ایفا می کند.

با توجه به این تعاریف می توان گفت که:

اولاً - هر سیستم حداقل باید از دو جزء تشکیل شده باشد

ثانیاً - هر جزو حداقل با یک جزو دیگر از مجموعه در ارتباط باشد

ثالثاً - هر گونه تغییری در هر یک از اجزاء به تغییر در کل مجموعه منجر گردد

رابعاً - مجموعه، باید خصوصیاتی متفاوت از اجزاء داشته باشد.

 

اصول و مبانی مدیرت /دکتر جاسبی


 
سیستم های اطلاعاتی و مدیریت اطلاعات - Information Systems & informatio
ساعت ٥:٥۸ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱ خرداد ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: سیستم های اطلاعاتی

سیستم های اطلاعاتی و مدیریت اطلاعات مترادف نیستند با این حال خیلی به هم مرتبط هستند. برخی از جنبه های عملی مدیریت اطلاعات مستلزم حداقل تکنولوژی است. برای مثال؛ مدیریت اطلاعات شامل نگهداری سوابق فعالیت های مرتبط با بایگانی به شیوه سنتی انجام می شود. از طرفی دیگر کاربردهای سیستم های اطلاعاتی مثل آنچه در مرحله کنترل اتفاق می افتد از شیوه های سنتی مدیریت اطلاعات فراتر می رود، به طور مثال استفاده از تکنولوژی برای اطمینان از اینکه مراحل عملیاتی در شرایط مناسب انجام گردیده است.

 

سیستم های اطلاعاتی :

سفارشات، پردازش، ذخیره و اشاعه اطلاعات نوشتاری، دیداری، دیداری و شنیداری، تصویری و آماری با استفاده از ابزار الکترونیکی و مخابراتی.

شیوه عملی، فنی،  مهندسی و فنون مدیریت که برای سازماندهی و پردازش اطلاعات به کار می رود، شامل کاربرد آنها، کامپیوترها و تاثیر آنها بر انسان و ماشین موضوعات اجتماعی و مسائل اقتصادی و فرهنگی مرتبط با آن.

سیستم های اطلاعاتی به معنای گردآوری، ذخیره، پردازش و اشاعه و استفاده از اطلاعات است. این مساله به نرم افزار و یا سخت افزار محدود نمی شود بلکه اهمیت انسان و هدف هایش در استفاده از تکنولوژی، ارزش ها و معیارهایی که در این انتخاب به کار می رود، همچنین ارزیابی نهایی از اینکه این ابزار وسیله ای برای رسیدن به هدف هایش بوده اند یا خیر را در بر می گیرد.

 

مدیریت اطلاعات:

هدف از مدیریت اطلاعات ارتقای کارایی سازمان از طریق تقویت توانایی های آن برای برآورد نیازهای درونی آن در یک وضعیت فعال و پویا و تثبیت شده است.

مدیریت اطلاعات شامل خط مشی کلان اطلاعاتی، توسعه و نگهداری سیستم های جامع و ارائه خدمات  بهره برداری از جریان اطلاعات و کنترل و کاربرد تکنولوژی در جهت برآوردن نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان نهایی صرف نظر از نقش آنها در سازمان متبوع است.

مدیریت اطلاعات دو جنبه دارد: مدیریت فرایند اطلاعات، مدیریت منابع اطلاعات.

مدیریت اطلاعات، فنون و روش های متعددی را به شرح زیر در بر می گیرد:

  • روش ها و ابزار ضبط دانش برای آیندگان مانند کتاب ها، نشریات و کتابخانه ها
  • روش های نگهداری سوابق فعالیت ها، مثل بایگانی و دفتر داری
  • روش ها نمایه سازی اسناد و مدارک و اطلاعاتع به طوری که آنها را از میان یک مجموعه اختصاصی، در هر نقطه دنیا بتوان پیدا کرد. این روش ها شامل فهرست ها، نمایه های چایی، بایگانی ها و انواع کتابشناسی هایی است که بر اساس نمایه الفبایی واژه ها و طرح های طبقه بندی تنظیم شده اند.
  • روش های انتقال دانش در بین جوامع مختلف به نسبت گوناگونی این جوامع واهداف آنها متنوع است. این روش ها عبارتند از :
  1. نامه ها، برای ارتباط تجاری و همچنین برای تبادل نظریات علمی و تحقیقی
  2. نشریات برای تبادل نتایج و نظریه ها
  3. کتاب ها و گزارشات و جز اینها برای اشاغه اطلاعات در میان تعداد بیشتری از افراد جامعه
  4. روزنامه ها، برای اشاعه اطلاعات جاری و تازه
  5. مکالمات تلفنی برای بحث درباره موضوعات و مسائل مهم
  6. رادیو و تلویزیون برای اطلاع رسانی به توده مردم و ایجاد سرگرمی برای آنها
  7. سمینارها و کنفرانس ها

 

مبانی سیستم های اطلاعاتی/ جنیفر رولی/سیف کاشانی و افنانی


 
مقیاس اندازه گیری متغیرها - Measure variables
ساعت ۸:٥٤ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: آمار ، کارشناسان سیستم

اندازه گیری عبارت است از نسبت دادن اعداد به خصوصیات اشیاء، وقایع یا افراد بر طبق قواعدی منطقی و قابل قبول. چهار نوع مقیاس اندازه گیری مهم برای متغیرها وجود دارد.

الف- مقیاس اسمی nominal scale - اندازه گیری در ضعیف ترین شکل خود وقتی است که اعداد یا سمبول ها صرفاً برای طبقه بندی اشیاء یا خصوصیات به کار رود. وقتی که اعداد یا سمبول ها به منظور مشخص نمودن گروه هایی که اشیای مختلف متعلق به آن گروه ها هستند، به کار رود، در این صورت یک " مقیاس اسمی" یا طبقه ای ایجاد شده است.

ب - مقیاس ترتیبی (رتبه ای) rank scale - مورادی پیش می آید که صرف نظر از تفاوت محتویات یک طبقه با محتویات طبقه دیگر، یک نوع ارتباط بین آنها برقرار است. روابط بین طبقات با توجه به نوع مقیاس، بیشتر به صورت (( ترجیح دارد به ، بالاتر ، بیشتر ، مشکلتر ، مغشوشتر یا کاملتر است از  )) بیان می شود. استفاده از اصطلاحاتی چون (( بالا،وسط،پایین )) و (( قوی، متوسط، ضعیف )) در تحقیقات بیانگر مقیاس ترتیبی است.

ج - مقیاس فاصله ای interval scale - وقتی که مقیاسی همه خصوصیات یک مقیاس ترتیبی را دارا باشد و علاوه بر آن فاصله بین هر دو عدد بر روی مقیاس میزان مشخصی داشته باشد، در آن صورت به مقیاسی دست یافته ایم به مراتب قوی تر که آن را مقیاس فاصله ای می نامند. در این نوع اندازه گیری نسبت هر دو فاصله، مستقل از واحد اندازه گیری و مستقل از نقطه صفر است. در مقیاس فاصله ای نقطه صفر و واحد اندازه گیری اختیاری و قراردادی است مثل نقطه صفر در دو واحد اندازه گیری دما، سانتی گراد و فارنهایت با یکدیگر متفاوت هستند اما هر دو برای اندازه گیری حرارت به کار می روند.

د - مقیاس نسبتی(نسبی) ratio scale - به مقیاسی که علاوه بر همه خصوصیات مقیاس فاصله ای دارای نقطه صفر واقعی نیز هست . مثل مقیاس هایی چون پوند و گرم که نقطه صفر واقعی دارند.

 

آمار و کاربرد آن در مدیریت/ عادل آذر

 


 
متغیرهای آماری - Statistical variables
ساعت ٧:٥٥ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: آمار ، کارشناسان سیستم
  • متغیر خصیصه - متغیری است که مقدار آن از یک فرد به فرد دیگر و یا از عضوی به عضو دیگر جامعه آماری ممکن است تغییر کند؛ مثل اندازه سازمان که از کوچک به متوسط و بزرگ تغییر می کند یک متغیر است.
  • متغیر مستقل و وابسته - این متغیرها در تحقیقات رفتاری معمولاً برای آزمودن فرضیات مورد استفاده قرار می گیرند. متغیر مستقل که گاه متغیر درونداد یا محرک نیز نامیده می شود، علت احتمالی یا فرضی متغیر وابسته است. متغیر وابسته معلول احتمالی یا فرضی ای است که گاه متغیر پاسخ یا برونداد نامیده می شود.
  • متغیر تعدیل کننده - متغیر مهم دیگری که معمولاً در پژوهش های مدیریتی به کار می رود، متغیر تعدیل کننده است. متغیر تعدیل کننده در حقیقت متغیری ثانوی است که پژوهشگر می خواهد تاثیر آن را در متغیر مستقل اولیه و متغیر وابسته ملاحظه کند. متغیر تعدیل کننده بدین منظور انتخاب می شود که روشن شود آیا این متغیر، رابطه بین متغیر مستقل و وابسته را تحت تاثیر قرار می دهد یا خیر.
  • متغیر کنترل - به متغیرهایی که در تحقیق لازم است تاثیر آنها خنثی شود یا از بین برود، متغیرهای کنترل گویند.

 

آمار و کاربرد آن در مدیریت / عادل آذر


 
سیر تحول آمار - Evolution of Statistics
ساعت ٧:۱٤ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: آمار ، کارشناسان سیستم

سیر تحول آمار از نظر موضوعی به سه مرحله تقسیم می شود.

  1. آمار توصیفی - این نوع آمار صرفاً به توصیف جامعه می پردازد و هدف آن محاسبه پارامترهای جامعه است. چنانچه محاسبه مقادیر و شاخص های جامعه آماری با استفاده از سرشماری تمامی عناصر آن انجام گیرد آن را آمار توصیفی گویند.
  2. آمار استنباطی - این نوع آمار از اوایل قرن بیستم مطرح شد. در این نوع آمار محقق با استفاده از مقادیر نمونه آماره ها را محاسبه می کند. سپس به کمک تخمین و آزمون فرض آماری، آماره ها به پارامترهای جامعه تعمیم داده می شود. به طور کلی در بحث آمار، هر جا سخن از استنباط و استنتاج باشد آن را آمار استنباطی می خوانند.
  3. آمار ناپارامتریک - این نوع آمار در مقابل آمار پارامتریک بیان می شود. فرض اساسی در آمار پارامتریک برخوردار بودن مشاهدات از توزیع نرمال است؛ در حالی که در فنون ناپارامتریک این فرض ضرورتی ندارد. در بخش اعظم تحقیقات علوم انسانی و رفتاری که بیشتر متغیرهای آن با مقیاس های کیفی سنجیده می شود - این متغیرها فاقد توزیع آماری هستند و آنها را آزاد از توزیع می خوانند - از این فنون استفاده می شود.

 

آمار و کاربرد آن در مدیریت / عادل آذر


 
تعریف جامعه آماری و نمونه و آماره و پارامتر - Population and sample
ساعت ٧:٠۱ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: آمار ، کارشناسان سیستم

جامعه آماری:

تعدادی از عناصر مطلوب مورد نظر که حداقل دارای یک صفت مشخصه باشند.

هر بخشی از جامعه آماری را نمونه گویند. تعریف نمونه عبارت است از ؛

تعداد محدودی از آحاد جامعه آماری که بیان کننده ویژگی های اصلی جامعه باشد.

 

پارامتر و آماره: Parameter and statisti

اندازه گیری جامعه برای به دست آوردن برخی از شاخص هاست. این شاخص ها، چنانچه با اندازه گیری تمامی عناصر جامعه آماری - سرشماری - به دست آمده باشند آنها را پارامتر و اگر با استفاده از بخشی از جامعه به دست آمده باشند آنها را آماره گویند.

 

آمار و کاربرد آن در مدیریت/ عادل آذر


 
دلایل نمونه گیری - Reasons for sampling
ساعت ٦:٤٠ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: آمار ، کارشناسان سیستم
  1. هزینه : اغلب نمونه می تواند اطلاعات قابل اعتماد و مفیدی با هزینه ای کمتر از سرشماری فراهم کند.
  2. به روز بودن : نمونه اغلب اطلاعاتی بهنگام تر از سرشماری به دست می دهد. زیرا داده های کمتری جمع آوری و تجزیه و تحلیل می شوند. برای تصمیم گیری های سریع کاربرد دارد.
  3. درستی : نمونه اغلب اطلاعاتی به درستی سرشماری و یا حتی درست تر از آن فراهم می کند؛ زیرا خطاهای جمع آوری داده ها را در یک کار تحقیقی کوچک بهتر از یک کار بزرگ می توان کنترل کرد.
  4. زمان: سرشماری کل جامعه آماری به زمان طولانی نیاز دارد.
  5. آزمون تخریب کننده: وقتی آزمونی موجب خراب شدن یک کالا می شود، باید نمونه گیری را به کار برد. این امر در صنایع نظامی که کنترل کیفیت کالا همراه با تخریب است بیشتر مصداق دارد.

 

آمار و کاربرد آن در مدیریت/ عادل آذر


 
سازمان رسمی و سازمان غیر رسمی – formal organization & informal organ
ساعت ۱۱:٠۱ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۳٠ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: مباحث سازمان

سازمان رسمی

سازمان رسمی عبارت است از اختیارات مقامات و روابط بین آنها و کارکنان بر حسب مقررات و قواعد وضع شده.در سازمان های رسمی مشاغل و پست های سازمانی تعریف می شوند و اختیارات و مسئولیت ها در هر شغل یا در هر مقام، به صورت دقیق و مدرن تنظیم و تشریح می گردد.

در هر سازمان رسمی موارد زیر روشن و مشخص است.

  • اختیارات و قدرت سازمانی هر مقام
  • نوع مشاغل کارکنان سازمان و محل سازمانی آنها
  • کیفیت سلسله ارتباطات رسمی بین افراد
  • حدود قلمرو و وظایف هر یک از مشاغل و صاحبان مشاغل

 

سازمان غیر رسمی

طبق مکتب روابط انسانی و مطالعات هاثورن و سایر متخصصان روابط انسانی به کشف گروه ها و روابط غیر رسمی بین افراد یک سازمان منجر شد. وقتی که چند نفر در یک سازمان اجتماع کردند تماس های مختلفی با هم پیدا می کنند که با روابط رسمی آنها تفاوت دارد و گاهی به هدف های سازمان مربوط نمی شود.

بطور کلی سازمان غیر رسمی از گروه ها و افرادی به وجود می آید که  درون یک سازمان اداری یا سازمان رسمی دارای روابط شخصی و اجتماعی بین خود هستند. این روابط از طرف مقامات سازمان به رسمیت شناخته نمی شود.

  • در سازمان های غیر رسمی چارت سازمانی وجود ندارد
  • اختیارات از پایین به بالا است
  • این سازمان ها بسیار کوچک هستند
  • تفویض اختیارات بر اساس اعتماد
  • شایعه تاثیر زیادی در اطلاعات دارد
  • رهبران سازمان با مسنی انتخاب می شوند
  • در مقابل تغییرات سازمان مقاومت می کنند.

 

اصول و مبانی سازمان/ دکتر جاسبی


 
کایزن – Kaizen
ساعت ۱٠:٤٦ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۳٠ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: مدیریت تولید و عملیات

معنی اصلی واژه کایزن ساده و گویاست، کایزن یعنی بهبود. در ضمن، کایزن به معنی بهبود مستمری است که تمامی افراد یعنی، مدیران، کارکنان و کارگران را در بر می گیرد. فلسفه کایزن بر این اصل استوار است که شیوه زندگی انسان – زندگی شغلی زندگی اجتماعی و زندگی خانوادگی – بایستی پیوسته بهبود یابد.

جوهر و درون مایه اصلی شیوه های کاملاً بی مانند مدیریت ژاپنی در زمینه های مختلف از جمله ارتقاء بهروه وری، کنترل کیفی جامع TQM، حلقه های کنترل کیفیت یا مناسبات کارگری QC همگی در یک واژه به نام کایزن خلاصه می شود. کایزن، مفهومی چتری شکل است که بیشتر شیوه های خاص ژاپنی را بر می گیرد.

پیام استراتژی کایزن را می توان در این جمله خلاصه کرد که:

حتی یک روز هم نباید بدون ایجاد نوعی بهبود در یکی از بخش های شرکت یا سازمان سپری شود.

چتر کایزن:

 

مشتری گرا

کامبان

کنترل کیفیت جامع

بهبود کیفیت

علوم و تکنولوژی ربات

تولید به موقع

حلقه کنترل کیفیت

تولید بی نقص

سیستم پیشنهادات

فعالیت های گروهی کوچک

اتوماسیون

همکاری متقابل مدیریت و کارگران

نظم و مقررات محیط کار

بهبود بهره وری

سیستم جامع نگهداری و تعمیرات بهره وری

تولید محصول جدید

 

کایزن و مدیریت:

مدیریت از دو عنصر اصلی نگهداری و بهبود ترکیب یافته است:

  •  نگهداری به فعالیت های تداوم بخش استانداردهای موجود در تکنولوژی، مدیریت و عملیات اطلاق می شود و
  • بهبود نیز به تدابیری اطلاق می شود که برای بهبود این استانداردها بکار گرفته می شوند.

آخرین جدول شکل فوق - برداشت غربی از کارکردهای شغلی

 مدیریت تولید و عملیات/حعفرنژاد و بامسنج  


 
مدلسازی در برنامه ریزی خطی - Modellering af linear programmering
ساعت ۱٠:۳۱ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۳٠ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: تحقیق در عملیات

اجزاء مدل عبارتند از :

  • متغیرهای تصمیم – Decision Variables
  • تابع هدف – Objective function
  • محدودیت های مدل – Parameters

متغییرهای تصمیم شامل نمادهای ریاضی است که سطح فعالیت هر موسسه را بیان می کنند. مثل x1، x2،x3

تابع هدف مدل، یک رابطه ریاضی خطی است که هدف موسسه را در قالب متغییرهای تصمیم توصیف می کند. تابع هدف همواره به صورت حداکثر کردن و حداقل کردن بیان می شود.

محدودیت های مدل نیز بیانگر روابط خطی بین متغییرهای تصمیم هستند. محدودیت ها به وسیله محیط عملیاتی به موسسه تحمیل می شوند. محدودیت ها اغلب ناشی از محدودیت منابع و یا سیاستگذاری های داخلی موسسه می باشند.

مقادیری که به صورت مقادیر ثابت در تابع هدف و در محدودیت ها بیان می شود – همانند 40 ساعت کار در دسترس – پارامترهای مدل خوانده می شوند.

برای فرموله کردن هر مساله ای می توان یک چارچوب منظم را اعمال کرد.

اول – متغیرهای تصمیم را تعریف کنید

دوم – تابع هدف را فرموله کنید

سوم – محدودیت های مدل را فرموله کنید

رعایت مراحل فوق فرد مبتدی را در مدلسازی یاری خواهد داد. بنابراین به جای در نظر گرفتن کل مساله، باید آنرا به صورت جزء به جزء شناخت و سپس فرموله نمود.

 

تحقیق در عملیات/ عادل آذر


 
برنامه ریزی خطی - linear programming
ساعت ٩:٠٠ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۳٠ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: تحقیق در عملیات

...............................................................................................

................................................................

برنامه ریزی خطی شامل مدلی است که دارای یک تابع هدف و چند محدودیت است که روابط خطی بین متغییرهای آن در تابع هدف و محدودیت ها وجود دارد.

سه گام اساسی در بکارگیری برنامه ریزی خطی :

  1. مساله باید به گونه ای تعریف شود که با استفاده از برنامه ریزی خطی قابل حل باشد.
  2. مساله باید در قالب یک مدل ریاضی فرموله شود
  3. مساله باید با استفاده از یک تکنیک مشخص ریاضی قابل حل باشد.

 
مهارت های مدیران - Skills management
ساعت ۸:۳۱ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۳٠ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: رفتارسازمانی

رابرت کتز مهارت های لازم برای مدیران را به سه گروه تقسیم کرده است: فنی، انسانی و نظری یا تئوریک.

مهارت فنی -  مهارت فنی عبارت است از توانایی مدیر در کاربرد دانش تخصصی یا تخصص های ویژه. این پژوهشگر متوجه شد که تنها تعداد بسیار کمی از مدیران علاوه بر انجام وظیفه مدیریت به کارهای دیگر نیز می پردازد. این مدیر در همان زمان در واحد مونتاژ کارهای دیگری را نیز انجام می دهد که همان اجرای نقش فنی است ومانع نقل و انتقال مهارت های مدیریت بین بخش های مختلف سازمان یا بین دو سازمان می شود.

مهارت های انسانی – مهارت های انسانی یعنی، توانایی در کار کردن، درک نمودن و ایجاد انگیزش در فرد یا گروه. بسیاری از افراد از نظر فنی مهارت بسیار بالایی دارند ولی از نظر روابط انسانی شایستگی لازم را ندارند.برای مثال، امکان دارد یک نفر از نظر گوش دادن به حرف دیگران بسیار ضعیف باشد و تحمل شنیدن حرفی را نداشته باشد. از این رو، نمی تواند دیگران را درک کند و مسائل و مشکلاتی را که بین افراد به وجود آمده است را حل کند.

مهارت های نظری یا تحلیلی – مدیران باید بتوانند از نظر فکری مسائل و مشکلات پیچیده را تجزیه و تحلیل کنند و آنها را شناسایی نمایند. برای مثال، مدیران به هنگام تصمیم گیری باید متوجه مسائل شده، راه حل های مختلف را مشخص و ارزیابی کنند و در نهایت بهترین راه حل ممکن را انتخاب نمایند.

 

رفتار سازمانی/ استیفن رابینز/پارساییان و اعرابی


 
نقش مدیران - Management Role
ساعت ٩:٥٧ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٩ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: رفتارسازمانی

در آخرین سال های دهه 1960، در انستیتو تکنولوژی ماساچوست یکی از دانشجویان کارشناسی ارشد به نام هنری مینتزبرگ درباره پنچ مدیر اجرایی تحقیق کرد تا دریابد که آنان در آن مقام چه کارهایی انجام می دهند. با توجه به مشاهداتی که او از این مدیران داشت، به این نتیجه رسید که آن پنچ مدیر ده نقش متفاوت و بسیار مرتب و همزمان انجام می دهند. ده نقش زیر عنوان سه نقش کلی ارتباطی، اطلاعاتی و تصمیم گیری نشان داده است.

نقش ارتباطی یا ایجاد ارتباط بین افراد :

- همه مدیران باید این نقش را که جنبه تشریفاتی و از نظر ماهیت جنبه نمایشی دارد، انجام دهند.

- همه مدیران باید نقش مسئولیت ها و وظایف کارکنان می شود. مثل؛ استخدام، آموزش، ایجاد انگیزه

- سومین نقشی که مدیر باید ایفا کند ایجاد ارتباط بین گروه هاست. مثل؛ تماس با افراد خارج از سازمان به منظور کسب اطلاعات

نقش اطلاعاتی:

- همه مدیران تا حدی از سازمان و موسسات خارجی اطلاعات می گیرند. معمولاً این کار از طریق خواندن مجله یا صحبت کردن با دیگران، به منظور آگاهی یافتن از تغییر سلیقه های مردم انجام می شود. ( نقش اطلاعاتی)

- مدیران به عنوان عامل انتقال دهنده اطلاعات به اعضای سازمان عمل می کنند. ( نقش اطلاعا رسانی )

- هنگامی که مدیران به عنوان نماینده سازمان در برابر دیگران قرار می گیرند (نقش سخنگو سازمان )را ایفا می کنند.

نقش تصمیم گیری:

- مدیر در عرصه نوآوری و خلاقیت دست به کارهای تازه می زند و بر طرح های جدید نظارت می کند تا بدان وسیله عملکرد سازمان را بهبود بخشد.

- مدیران در نقش مصلح یا حل کننده مسائل در واکنش نسبت به مسائل و مشکلاتی که از قبل پیش بینی نشده و غیر مترقبه هستند دست به اقدام اصلاحی می زنند.

- مدیر در نقش تخصیص دهنده منابع مسئولیت تخصیص دادن منابع انسانی، فیزیکی و مالی را بر عهده دارد.

- مدیران نقش مذاکره کننده را بر عهده دارند . مثل چانه زنی و دادو ستد را به نفع واحد خود تمام کردن.

 

رفتارسازمانی/استیفن پی رابینز- پارسییان و اعرابی


 
تعاریف دیگری از سیستم - Define system
ساعت ٧:٤۸ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٩ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: تجزیه و تحلیل سیستم ها ، کارشناسان سیستم
  •  برای دوسوسور، که یکی از بزرگان و پیشگامان علم زبان شناسی است، سیستم عبارت است از " کل سازمان یافته ای مرکب از عناصری متعدد که آنها را تنها در ارتباط با یکدیگر و بر حسب مکانی که در این کل دارند می توان تعریف کرد".
  • برای فون برتالانفی سیستم عبارت است از " مجموعه واحدهایی که بین خود دارای ارتباط متقابل هستند" .
  • برای ژ.لوزورن سیستم عبارت است از " مجموعه عناصری که با مجموعه ای از روابط به هم مرتبط هستند".

سه تعریف فوق که بسیار به هم شبیه اند تاکید بر دو مفهوم روابط فی مابین و کلیت دارند.

تعاریف ذیل نیز هر کدام به یکی از مفاهیم تکمیلی متکی هستند.

  • تعریف دو روسنه : مجموعه ای از عناصر در تعادل پویا که بر حسب هدفی سازمان یافته اند.
  • تعریف ژ. لادریر: موضوعی پیچیده که از عناصر مشخص تشکیل شده است، عناصری که توسط تعئائی روابط به همدیگر مرتبطند.
  • تعریف ا. مورن : واحدی کلی که از روابط فیمابین موجود بین عناصر، کنش ها، یا اشخاص سازمان یافته است.

 

نظریه سیستم ها / دانیل دوران / دکتر محمد یمنی


 
چهار قاعده اساسی دکارت برای انجام هر تحقیقی عقلایی - Descartes
ساعت ٧:۳٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٩ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: تجزیه و تحلیل سیستم ها

 

  1. اولین قاعده بر این اصل استوار است که چیزی را حقیقت نشماریم مگر اینکه صریحاً آن را مورد شناسایی قرار داده باشیم. به معنای دیگر، باید از عجله و پیشگویی جداً خودداری شود.
  2. دومین قاعده بر این امر است که هر یک از مشکلاتی که مورد تحقیق قرار می گیرد، به اجزای متعددی تقسیم شود تا مشکل مورد نظر به صورت بهتری بر طرف شود.
  3. سومین قاعده بر این پایه است که اندیشه ها با نظم و ترتیب پیش برده و در امر شناخت از موضوعات ساده شروع شود تا به تدریج به شناخت مسائل پیچیده دست یافته شود.
  4. چهارمین و آخرین قاعده این است که در تمام مراحل تحقیق شمارش های لازم و تجدید نظرهای عمومی انجام شود تا از فراموش نشدن هیچ موردی اطمینان حاصل شود.

 

نظریه سیستم ها / دانیل دوران / دکتر محمد یمنی


 
تحقیق در عملیات – Operation Research
ساعت ٢:٤٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٩ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: تحقیق در عملیات

تحقیق در عملیات کاربرد یک رویکرد علمی است که درصدد حل مسائل مدیریتی است و هدف آن کمک به مدیران جهت تصمیم گیری بهتر است. تحقیق در عملیات بر مجموعه ای  از فنون ریاضی تاکید دارد که یا در حوزه علم مدیریت توسع یافته اند و یا از سایر رشته های علوم، ریاضی، طبیعی، آمارو مهندسی اقتباس شده اند.

تحقیق در عملیات معمولاً در قالب عناوینی چون، علم مدیریت  Management Science، روش های مقداری Quantitative Methods ،  تحلیل مقداری Quantitative Analysis  و علم تصمیم گیری Decision Science نیز بیان می گردد.

در بسیاری از متون به جای واژه تحقیق در عملیات از مخفف انگلیسی آن یعنی  OR استفاده می شود.

 

تعریف تحقیق در عملیات

- تحقیق در عملیات به مجموعه ای از روش های علمی و فنونی گفته می شود که جهت شناخت مسائل درون سیستم به کار می روند و در صدد جواب بهینه برای مسائل هستند.

- تحقیق در عملیات عبارت است از کاربرد روش های علمی برای مطالعه و بررسی فعالیت ها و عملیات پیچیده در سازمان های بزرگ.

شاید بتوان مهمترین تعریف از  OR را به صورت زیر بیان کرد.

کاربرد روش علمی برای تحلیل مسائل و تصمیمات مدیریتی .

 

ویژگی های تحقیق در عملیات

- تمرکز اصلی و اولیه  OR بر تصمیم گیری مدیران است

-  رویکرد OR یک رویکرد علمی است

- در OR مسائل و تصمیمات با نگاه سیستمی بررسی می شوند

- رشته OR یک رشته از ترکیب چندین رشته مستقل است. به عبارت دیگر OR یک دانش بین رشته ای است

-          در OR از مدل های ریاضی استفاده می شود

-          در OR از رایانه به وفور استفاده می شود

حال به شرح هر یک از ویژگی های بالا می پردازیم.

-          تصمیم گیری : کانون توجه  OR

یک تصمیم نتیجه فرآیند انتخاب یک گزینه بهتر از بین دو یا چند گزینه متفاوت است، که ما را در رسیدن به مقصود یاری می دهد. این فرآیند؛ تصمیم گیری نامیده می شود. به زعم هربرت سایمون تصمیم گیری، مترادف با کل فرآیند مدیریت است. برای نشان دادن اهمیت تصمیم گیری به دیگر وظایف مدیریت همچون برنامه ریزی نگاه کنیذ. در تعریف برنامه ریزی گفته می شود که برنامه ریزی عبارت است از؛ مجموعه ای از تصمیمات همچون؛

چه کاری باید انجام گیرد؟، What

چه وقت؟،   When

چگونه؟،    How

کجا؟،  Where

توسط چه کسی؟  Whom

پر واضح است که برنامه ریزی به تصمیم گیری اشاره دارد. دیگر وظایف مدیریت همانند سازماندهی و کنترل نیز به عنوان ترکیبی از تصمیم گیری بررسی می شوند.

در تحقیق در عملیات امر تصمیم گیری و بررسی مسائل در قالب یک فرآیند سیستماتیک مورد توجه قرار می گیرد. این فرآیند دارای مراحل زیر است:

- تعریف مسئله

- شناخت راه حل های ممکن

- ارزیابی راه حل های ممکن

- انتخاب یک راه حل

 

- رویکرد علمی

رویکرد علمی یا روش علمی یک فرآیند فرموله شده است که توسط دکارت فیلسوف معروف فرانسوی در قرن هفدهم تعریف شد. این رویکرد شامل مراحل زیر است:

مرحله اول – تعریف مسئله : مسئله باید برای تحلیل تعریف شده و شرایط مشاهده تعیین گردد.

مرحله دوم – مشاهده: مشاهدات مختلف تحت شرایط متفاوت هستند که رفتار سیستم در بر گیرنده مساله را تعیین می کنند.

مرحله سوم – فرضیه : بر اساس مشاهده (تجربه) است که فرضیات مربوط به بهترین جواب برای مساله شکل می گیرد.

مرحله چهار- آزمایش : برای آزمون فرضیات (فرضیه) یک آزمایش تجربی و قابل اندازه گیری باید طراحی شود.

مرحله پنجم – اجرای آزمایش : آزمایش (آزمایشات) طراحی شده باید اجراء شوند و نتایج آزمایش ثبت و ضبط می شوند.

مرحله شیشم – تایید یا رد فرضیه : با استفاده از نتایج آزمایشات به بررسی صحت یا سقم فرضیات می پردازیم. با استفاده از نتایج آزمایشات می توان دریافت که آیا فرضیه تایید می گردد یا رد.

 

- نگاه سیستمی

سومین ویژگی OR استفاده از تئوری سیستم و تحلیل های نظام گرا می باشد. یک سیستم، مجموعه ای از افراد، منابع، مفاهیم و رویه هایی است که به گونه ای در تعامل با همدیگر قرار گرفته اند که در راستای رسیدن به هدفی مشخص وظایفی را انجام دهند. اجزاء متفاوت سیستم ( داده، پردازشگر، ستانده ها ) توسط محیط خود محاصره شده اند و اغلب به وسیله مکانیسم بازخورد در ارتباط با همدیگر قرار می گیرند. عناصر فراوانی وجود دارد که نه جزء داده های سیستم به شمار می آیند و نه جزء پردازشگرها و ستانده های سیستم. ولی به شدت عملکرد سیستم را تحت تاثیر قرار می دهند و در نیل به هدف سیستم اثر می گذارند. این عوامل را تحت عنوان محیط سیستم بیان می کنند.

امروزه، مدیران به خوبی دریافته اند که اتخاذ تصمیم در یک بخش از سازمان نه تنها ممکن است بر عملیات آن بخش خاص تاثیر بگذارد بلکه ممکن است بر عملیات دیگر بخش های سازمان تاثیر معنی دار داشته باشد. بنابراین تا جائی که امکان پذیر باشد در بررسی های OR کل نظام سازمان در نظر گرفته می شود. چنین رویکردی را اصطلاحاً یک رویکرد سیستمی گویند. در چنین رویکردی است که هر مسئله در ارتباط تنگاتنگ با کل سیستم در نظر گرفته می شود و در تعامل با کلیه اجزاء سیستم تعریف و فرموله می گردد.

 

- مدل ها در OR

استفاده از مدل های ریاضی، ستون علم OR  است. مدل؛ ساده شده یا تجرید واقعیت است. اما یک مدل ساده شده نمی تواند وضعیت واقعی مساله را بیان کند. مدل ها با توجه به انتزاعی بودن به سه دسته تقسیم می شوند.

- مدل شمایلی Iconic Model – این دسته از مدل ها با کمترین انتزاع از واقعیت همراه هستند. نمونه هایی از ماکت سه بعدی از هواپیما، اتومبیل و یا شمایل مربوط به خط تولید . یا پل از این نوع مدل ها هستند. همچنین به تصاویر و کنکاش های رایانه ای به طور دو بعدی اشاره نمود.

- مدل قیاسی Analog Model – مدل قیاسی عیناً مشابه سیستم واقعی نیست ولی رفتار همانند رفتار سیستم است. این نوع در قالب نمودارهای دو بعدی بیان می شوند. به عنوان مثال می توان به نمودار سازمانی اشاره کرد که نشان دهنده ساختار، روابط، مسئولیت ها و مسیرهای نظارت می باشد.

- مدل ریاضی matematisk – پیچیدگی روابط در برخی از سیستم ها مانع از ان می شود که بتوان شکل سیستم و یا رفتار آن را با استفاده از مدل های شمایلی یا قیاسی نشان داد. بنابراین ساده سازی واقعیت و انتزاع از آن باید بیشتر باشد. ناچار از مدل هایی که از نمادها و سمبول ها کمک می گیرند برای انتزاع رفتار سیستم استفاده می شود.

دلایل عمده ای که باعث شده است در OR از مدل های ریاضی استفاده شود، عبارتند از:

الف – استفاده از مدل های ریلضی باعث می شود که موقعیت های خیلی پیچیده را تعریف و تعیین کرد.

ب – مدل های ریاضی باعث می شوند که زمان عملیات واقعی را شبیه سازی کرد. این دسته از مدل ها باعث می شوند که رفتار واقعی سیستم را در طول سال های آینده به زمان حال آورد و در یک زمان کوتاه مشاهده کرد.

ج – دستکاری کردن مدل ( تغییر ایجاد کردن در عناصر مدل ) بسیار ساده تر از دستکاری کردن سیستم واقعی است. به عبارت دیگر، آزمایش سیستم ساده تر و امکان پذیر می سازد.

د – هزینه آزمایش و خطا در مدل بسیار کمتر از آزمایش و خطا در سیتم واقعی است. به تعبیر دیگر، هزینه رفع عیب در مدل بسیار پائین تر از رفع عیب در سیستم واقعی است.

ه – امروز محیط با عدم قطعیت همراه است. بنابراین مدلسازی واقعیت به مدیر اجازه می دهد که ریسک در تصمیم گیری را محاسبه کند.

و – مدل های زمینه آموزش و یادگیری را فراهم می کنند.

 

مدل های ریاضی  OR معمولاً به سه مقوله 1. قطعی، 2.احتمالی، 3.ترکیبی، دسته بندی می شوند.

مدل های قطعی به مدل هایی گفته می شود که در شرایط اطمینان کامل ساخته می شوند و پارامترهای آن، نماد و سمبول های بکار گرفته شده به طور قطع و یقیین رخ می دهد. ( مثال : مدل حمل ونقل و تخصیص )

مدل های احتمالی مدل هایی هستند که در شرایط نامعین و تصادفی رخ می دهد. در این دسته از مدل ها پارامترها و ارزش مقادیر به طور تصادفی رخ می دهند و از یک تابع احتمال پیروی می کند.( مثل : مارکوفی و تئوری صف)

برخی از مدل های OR ترکیبی از مدل های قطعی و احتمالی هستند . به عبارت دیگر ایندسته از مدل های هم در شرایط قطعی و هم در شرایط احتمالی مورد استفاده قرار می گیرند. به این دسته از مدل ها، مدل های ترکیبی گفته می شود.( مثل: برنامه ریزی پویا و کنترل موجودی و CPM,PERT و شبیه سازی )

 

 تحقیق در عملیات/ عادل آذر