شاخص های تعیین پیچیدگی سازمان - the complexity of organization
ساعت ۳:٥٤ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٤ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: مباحث سازمان

شاخص های تعیین پیچیدگی سازمانی

برای تعیین پیچیدگی سازمانی باید این سه بعد یعنی میزان تقسیم وظایف در سطوح مختلف، تعداد سلسله مراتب و میزان منطقه ای بودن سازمان را مشخص ساخت.

شاخص های تقسیم وظایف در سطوح مختلف

شاخص های متعددی برای سنجش میزان تقسیم در سطوح مختلف سازمان وجود دارند. به عنوان مثال تعداد بخش ها و واحدها، تعداد عناوین مشاغل و پست ها، سطح و میزان آموزش لازم، دامنه و گستردگی فعالیت های حرفه ای و تخصصی، از زمره عواملی هستند که می توانند به عنوان شاخص های تقسیم وظایف بکار گرفته شوند دو عامل مهم در این میان تعداد متخصصان سازمان و سطح آموزش لازم برای مشاغل موجود در سازمان است. هر چقدر تعداد شاغلین متخصص بیشتر بوده و دوره آموزش لازم طولانی تر و در سطح بالاتری باشد سازمان از پیچیدگی بیشتری برخوردار است.

شاخص های تعیین تعداد سلسله مراتب

می توان میانگین تعداد سلسله مراتب در شاخه های مختلف را مبنای کار قرار داد.

شاخص های پراکندگی سازمان در مناطق مختلف

این شاخص ها نشان دهنده تعداد شعبات و واحدهای تابعه سازمان در مناطق مختلف جغرافیایی می باشند. فواصل مناطق از یکدیگر و فواصل آنها نسبت به اداره مرکزی و همچنین تعداد پرسنل هر واحد منطقه ای در این میان واجد اهمیت بوده و باید میانگین فواصل واحدها از اداره مرکزی در محاسبات موثر واقع شوند. با افزایش فواصل واحدها از یکدیگر و از اداره مرکزی و همچنین بالا رفتن نسبت تعداد پرسنل آنها اداره مرکزی پیچیدگی سازمانی نیز بیشتر می شود.

شاخص های تعیین میزان رسمی بودن سازمان

میزان تاکید بر قوانین و مقررات نحوه عمل به ضوابط در سازمان نشان دهنده میزان رسمی بودن سازمان می باشد. عواملی چون شرح شغل و استاندارد کار، میزان کنترل سرپرستان بر افراد، میزان آزادی عمل مدیران، کارکنان، میزان استاندارد شدن کارها، میزان اعمال مقررات و دستوالعمل ها، همه در سنجش میزان رسمی بودن و قانون مداری در سازمان واجد اهمیت بوده و شاخص های موثر می باشند.

شاخص های میزان تمرکز سازمان

برای تعیین میزان تمرکز سازمانی عواملی چون اختیار مدیران سطوح پائین سازمان در انجام کارها، حدود کنترل اجرای تصمیمات به وسیله مقامات عالی سازمان، میزان مداخله مستقیم آنان در جمع آوری اطلاعات برای تصمیم گیری و تعبیر و تفسیر اطلاعات جمع آوری شده، می توانند مورد بررسی قرار گیرند. هر چقدر اختیارات رده های پائین در سازمان کمتر بوده و میزان مداخله و کنترل مستقیم بالا بیشتر باشد سازمان به سوی تمرکز بیشتر گرایش داشته و هر قدر اختیارات رده های پائین بیشتر و مداخله و کنترل مقامات عالی کمتر باشد سازمان از عدم تمرکز بیشتری برخوردار خواهد بود.