دیدگاه ها و تقسیم بندی از تئوری های مدیریت
ساعت ٤:٢٦ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢۸ فروردین ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: تئوری های مدیریت

دیدگاه ها و تقسیم بندی از تئوری های مدیریت

به طور کلی این طبقه بندی ها را می توان در دو دسته خلاصه کرد:

  1. طبقه بندی نویسندگانی که اساساً نظریه پرداز نبوده، تئوری خاص را رائه نداده، فقط به ذکر و طبقه بندی نظریه موجود قناعت کرده اند. مانند ژوزف می سی، هیکس و گولت، فیلی و هاوس وکر، پیو، استونر، دیوید همپتون، فردلوتانزو بسیاری دیگر که ذکر نام همه آنها ضروری نیست. این گروه نویسندگان سعی کرده اند تئوری های مدیریت را یا فقط با عنوان خاص ارائه دهند یا آنکه علاقه بر این کار آنها را در دو یا سه و بعضاً چهار مدل زمانی، طبقه بندی کنند نظیر، کلاسیک در مقابل مدرن و یا کلاسیک، نئوکلاسیک، مدرن و غیره .
  2. گروه دیگری از نویسندگان که خود تا حدودی نظریه پرداز و نظریه ساز بوده اند، سعی کرده اند تئوری های موجود مدیریت را با عناوین مختلف و تحت مدل های خاصی که عمدتاً علی رغم دسته اول ریشه زمانی ندارد بلکه از مبانی علمی و تکنیکی برخوردارند بیاورید و سپس مدل و نظریه خاص خود را به عنوان دیدگاه و مدل جدید ارائه دهند، مشهورترین این گروه از دانشمندان عبارتند از مارچ و سایمون، جیمزتامپسون، اتزیونی، چارلزپرو، لارنس و اورش، کونتز و اودانل، و ولیام اسکات .

طبقه بندی تئوری های مدیریت

طبقه بندی مارچ و سایمون  

این دو نویسنده از دو مکتب مدیریت علمی، مدیریت اداری، تحت عنوان مدل کلاسیک یا مدل ماشینی مدیریت یاد نموده و در مقابل آنها، مدل خود را که روابط و عوامل پیچیده تصمیم گیری را در سازمان مطرح می سازد ارائه داده اندو

 

طبقه بندی جیمز تامپسون

به زعم این دانشمند تئوری های مدیریت بر اساس نظریه سیستم ها قابل طبقه بندی است و لذا او معتقد است که تئوری هایی چون: مدیریت اداری، مدیریت علمی و بوروکراسی از الگوی سیستم بسته تبعیت می کنند و کلیه عوامل محیطی داخل و خارج سازمان را بر شرایط اطمینان کامل مستقر می سازد . در مقابل روابط انسانی بر الگوی سیستم باز که عوامل سازمانی را کلاً مبهم و مملو از شرایط عدم اطمینان می داند تاکید دارد. او در مقابل این تئوری ها، تئوری خود را تحت استراتژی مختلط و انتخابی عنوان می کند که ضمن آن سازمان بر حسب شرایط محیط و تکنولوژی ترکیب مناسبی از الگوهای سیستم باز و بسته را به شرحی که رفت در پیش می گیرد و بر اساس شرایط محیطی و تکنولوژی یک موضوع اقتضائی پیدا می کند .

 

طبقه بندی لارنس و لورش

این دو نویسنده دانشگاه هاروارد، تئوری های کلاسیک مدیریت را که بر اصول قابل تعمیم و یکی از بهترین راه مدیریت تکیه دارند. مورد انتقاد قرار داده و بر اساس تحقیقات عملی، آنها را به زیر سوال کشیده اند و در نهایت جدیدترین تئوری مدیریت را به نام تئوری اقتضائی مدیریت مطرح ساخته اند.

 

طبقه بندی نیومن و وارن

  1. تئوری تولیدگرا یا مدیریت علمی
  2. تئوری رفتارگرا
  3. اتخاذ تصمیم
  4. مدیریت سیستمی
  5. مدیریت اقتضائی

طبقه بندی اتزیونی

  1. مکتب کلاسیک: شامل تئوری انگیزشی مدیریت یا مدیریت علمی که عمدتاً تکیه بر انگیزش کارگر به کار دارد و تئوری سازمانی ( مدیریت اداری ) که بر نکاتی چون تمرکز، برنامه، تقسیم کار، سلسله مراتب، وحدت فرماندهی، جوابگویی و خلاصه سایر وظایف و اصول مدیریت اداری تاکید دارد.
  2. مکتب اتخاذتصمیم: به زعم اتزیونی هربرت سایمون و مارچ پایه گذار تئوری مدرن در سازمان هستند که ماهیتاً مانند تئوری های کلاسیک بوده به طور تجویزی و انشایی سعی بر تنظیم و عقلایی ساختن سازمان دارند با این تفاون که تئوری های کلاسیک به دنبال حداکثر عقلانیت هستند در حالی که مکتب اتخاذ تصمیم در خلال کمیت و فرمول های ریاضی تایید بر عقلانیت محدود و مشروط در سازمان دارند و معتقدند به علت محدودیت توانایی پژوهشی بشر اتخاذ تصمیم و تنظیم سازمان در سطح رضایت بخش امکان پذیر است. نکته قابل تذکر در طبقه بندی اتزیونی آن است که این نویسنده مکتب کلاسیک و مکتب اتخاذ تصمیم را مشابهتاً متکی به جنبه های رسمی سازمان می داند .
  3. مکتب نئوکلاسیک انزیونی: تئوری روابط انسانی را تحت مکتب نئوکلاسیک مطرح می کند و با ذکر نقایص و کمبودهای تئوریکی این مکتب، سعی بر استنتاج تئوری مورد نظر خود دارد که به زعم او مکتبی مدرن در مدیریت و به شرح زیر قابل طرح است .

طبقه بندی چارلزپرو

  1. مدل ماشینی بوروکراسی، مدیریت اداری و مدیریت علمی
  2. مدل انسانی شامل روابط انسانی
  3. مدل انسانی-ماشینی شامل ترکیبی از مکتب اتخاذ تصمیم و مدل اقتضائی مدیریت

طبقه بندی پیو

  1. تئوری ساخت گرایان یا تئوری بوروکراسی وبر و دیگران
  2. تئوری گروهی مدیریت التون مایو و رفتارگرایان
  3. تئوری فردی سازمان کارل راجرز
  4. تئوری تکنولوژی سازمان تیلور و وودوارد
  5. تئوری اقتضایی سازمان مارشال

طبقه بندی فیلی هادس وکر

  1. مکتب کلاسیک مدیریت شامل مدیریت علمی، مدیریت اداری و بوروکراسی که عمدتاً زیربنای تجربی و عملی نداشته غالباً تئوریکی و نظری هستند .
  2. مکتب روابط انسانی که عمدتاً ریشه تحقیقات تجویزی و هنجاری دارند.
  3. مکتب های مدرن مدیریت شامل تحقیق رفتاری و تحقیق عملیاتی که عموماً بر یافته های علمی، عملی و مدل های پژوهشی دقیق، استوار هستند. البته از نظر آنها تحقیق رفتاری جنبه توصیفی و عملی و تحقیق عملیاتی جنبه تجویزی دارد.

طبقه بندی فردلوتانز

  1. مکتب فرآیندی مدیریت که تقریباً معادل مدیریت (ادای عملی) و بوروکراسی است .
  2. مکتب کمی مدیریت یا علم مدیریت
  3. مکتب اقتضایی مدیریت

طبقه بندی ژوزف می سی

این دانشمند طبقه بندی خود را در سال 1965 ارائه داده است.وی مکتب کلاسیک مدیریت را شامل دو گروه تئوری می داند تئوری های کلاسیک سنتی که تکیه بر جهانی بودن مدیریت دارد .

  1. روش مدیریت فرایندی و رفتار انسانی که به گفته او به وسیله نیومن به وجود آمده است .
  2. روش مطالعه تطبیقی به منظور دستیابی به اصول و مفاهیم عمومی در مدیریت به وسیله نویسندگان و دانشمندان معروف و معاصر مدیریت پی ریزی گردیده و گاهی اوقات نیز به نام مدیریت بر مبنای هدف نامیده شده است . در حالی که روش مدیریت فرایندی و رفتار انسانی بر آزمایش قضایای مکتب سنتی مدیریت و در خلال تحقیق و پژوهش تاکید می کند، روش مدیریت تطبقی بر حصول قضایا قابل تعمیم بر اساس مطالعات تطبیقی تاکید دارد.
  3. روش سوم یعنی روش محرک – عکس العمل از نظر می سی نه بر پژوهش و نه بر قابل تعمیم ساختن قضایای کلاسیک ها، بلکه بر عمل و عملکرد به عنوان معیار ارزیابی مدیریت تکیه می کند.

طبقه بندی دیوید همپتون

  1. تئوری متمرکز بر عامل شغل معادل مدیریت علمی
  2. تئوری متمرکز بر عامل انسان معادل مدیریت روابط انسانی
  3. تئوری متمرکز بر عامل اداره کردن معادل مدیریت اداری و بوروکراسی
  4. تئوری های سیستم و اقتضایی مدیریت

در یک تقسیم بندی دیگر جنبش های مدیریت را این گونه تصور کرده اند.

  • دوره پیش از مدیریت علمی تمدن های عمده جهان، انقلاب صنعتی
  • کلاسیک ها

أ‌)        مدیریت( تیلور، گیلبرت)

ب‌)    مدیریت اداری( فایول، وبر)

ت‌)    کلاسیک ها روابط انسانی ( مطالعات هاثورن)

ث‌)    مدیریت امروز( روش سیستمی، روش اقتضایی)

طبقه بندی استونر و فریمن

  1. جنبش نوین روابط انسانی
  2. نگرش اقتضایی
  3. نگرش سیستمی
  4. مکتب کمی
  5. مکتب رفتاری
  6. تئوری های کلاسیک مدیریت